Նախկին մաֆիայի պարագլուխը բացահայտել է, թե ո՞ր հանցագործական ֆիլմերն են ամենամոտը իրականությանը
Նա գիտի, թե իրականում ինչպես են խոսում քրեական անցյալ ունեցող մարդիկ, ինչպես են իրենց պահում, ինչին են հավատում և ինչպես են մահանում: Նյու Յորքի Կոլոմբո ընտանիքի նախկին կապո Մայքլ Ֆրանցեզեն այժմ վարում է YouTube ալիք, որտեղ անկեղծորեն խոսում է մաֆիայի, կինոյի և քրեական աշխարհից հետո կյանքի մասին:
Մաֆիայից հեռանալուց հետո Ֆրանցեզեն անսպասելի ոգեշնչում գտավ...Հայաստանում: Տեղական գինեգործարաններից մեկը այցելելուց և Նոյի ու խաղողի որթի մասին աստվածաշնչյան պատմությունը լսելուց հետո նա հետաքրքրվեց գինեգործությամբ և մինչ օրս գինի է արտադրում տեղական հայկական տեսակներից: Սակայն անցյալի հիշողությունը մնում է, և հենց դա է, որ թույլ է տալիս նրան տարբերակել իրական գանգստերական ճշմարտությունը փայլուն հոլիվուդյան ռեկվիզիտներից:
Վերջերս, իր տեսանյութերից մեկում, Ֆրանցեզեն վերլուծել է մաֆիայի մասին ֆիլմերի 10 խորհրդանշական արտահայտություններ և կիսվել իր մտքերով յուրաքանչյուր տողի վերաբերյալ:
«Դուք չեք կարող մարդուն սպասեցնել։ Միակ դեպքը, երբ դուք կարող եք դա անել, այն է, երբ ուզում եք նրան ասել. «Գնա գրողի ծոցը»» (The Irishman, 2019):
Այս տողը գնահատելիս Ֆրանցեզեն ասել է. «Ո՞վ կարող է հենց հիմա կռահել, թե որտեղից է գալիս այդ տողը։ Ես կարող եմ։ Ես սիրում եմ այդ տեսարանը»։ Սա հղում է Մարտին Սկորսեզեի «Իռլանդացին» ֆիլմին։ Այս տեսարանում Ջիմի Հոֆան (Ալ Պաչինո) և նրա ենթակա Ֆրենկ Շիրանը (Ռոբերտ Դե Նիրո) սպասում են մաֆիոզ Էնթոնի Պրովենցանոյին (Սթիվեն Գրեհեմ), որը ուշանում է։ Հոֆան, որը ատում է սպասելու միտքը, արտաբերում է այս պաշտամունքային տողը։
«Երազում հարվածեցիր ինձ, արթնացիր և ներողություն խնդրիր» (Angels with Dirty Faces, 1938):
Շատերը կճանաչեն այս տողը Տարանտինոյի «Կեղտոտ դեմքերով հրեշտակները» ֆիլմից, բայց բնօրինակը 1938 թվականի դասականից է։ Ֆրանցեզեն նշել է. «Մտածեք այդ մասին… Իսկական գանգստերական արտահայտություն։ Եթե չեք տեսել այդ ֆիլմը, դիտեք այն։ Այն սև ու սպիտակ է, բայց Քեգնին այն ժամանակ հիանալի էր»։ 8. Ոստիկան. «Ի՞նչ կա մեքենայում»։ Թուրքերեն. «Նստատեղեր և ղեկ» (Snatch, 2000)
Ֆրանսեզեն Գայ Ռիչիին անվանել է «հանճարեղ ռեժիսոր». «Նրա արագ կադրերի, բռնի պոռթկումների, անսպասելիորեն գործող մի շարք կերպարների և մռայլ հումորի բնորոշ ոճը ցուցադրված է «Մեծ ավար»-ում։ Դա հիանալի ֆիլմ է»։ Նա հիացել է այն տեսարանով, որտեղ Ջեյսոն Սթեթհեմի կերպարը լուրջ դեմքով պատասխանում է ոստիկանի հարցին.«Սա Սթեթհեմն է։ Նրա ոճը, ձայնը, անմիջականությունը՝ ահա թե ինչն է վաճառում այդ տեսարանը։ Դուք պետք է դիտեք այն»։
«Մեզանից մեկը պետք է մահանար։ Սովորաբար դա ես չէի» (The Departed, 2006)
Մարտին Սկորսեզեի «Infernal Affairs» հոնկոնգյան ֆիլմի 2006 թվականի վերամշակումը միակ դեպքն էր, երբ հայտնի ռեժիսորը համագործակցեց ականավոր դերասան Ջեք Նիկոլսոնի հետ։ Նիկոլսոնի կերպարը՝ Ֆրենկ Կոստելլոն, հիմնված է հանցագործ Ջեյմս «Ուայթի» Բալջերի իրական կյանքի վրա։
Ֆրանցեզեն ասում է. «Գանգստերները հաճախ զվարճալի են իրական կյանքում։ Նրանք նույնիսկ չեն գիտակցում դա։ Փողոցում շատ զվարճալի տղաներ կան, հավատացեք ինձ»։
«Ես նրան առաջարկ կանեմ, որը նա չի կարող մերժել» (The Departed, 1972)
Ֆրանցեզե. «Բոլորը գիտեն այդ տողը։ Այն գեղեցիկ է ասված։ Անհնար է քննարկել հանցագործության մասին ֆիլմը՝ առանց հիշատակելու «Կնքահայրը»։ «Կնքահայրը» դարերի կերպար է. խարիզմա, հավատարմություն, կարեկցանք և դաժանություն՝ բոլորը մեկ կադրում։ Եվ Մարլոն Բրանդոն այդ ամենը կատարյալ փոխանցեց»։
«Մայրի՛կ։ Ես աշխարհի գագաթնակետին եմ։» («White heat», 1949)
Ֆրանցեզեն ֆիլմն անվանել է «Հոլիվուդյան գանգստերական կինոյի ոսկեդարի պայթյունավտանգ եզրափակում»։ «Սա, հավանաբար, Ջեյմս Քեգնիի լավագույն հանցագործ դերն է, և հավատացեք ինձ, դա շատ բան է նշանակում։ Ֆիլմը հիանալի է։ Իսկական գանգստերական ֆիլմ»։ Այս տողը հերոսի վերջին խոսքերն են մահից առաջ՝ ֆիլմի վերջում։
«Հիմա դու նույն քանակությամբ հապալաս ես դնում յուրաքանչյուր մաֆինի մեջ» («Casino», 1995)
Կրկին Սկորսեզեի ռեժիսորությամբ։ Ֆիլմը պատմում է այն մասին, թե ինչպես է մաֆիան մասնակցել Լաս Վեգասի ստեղծմանը։ Դե Նիրոյի կերպարը՝ Սեմ «Էյս» Ռոտշտեյնը, զայրանում է, երբ տեսնում է, որ մեկ մաֆինի վրա շատ հապալաս կա, մինչդեռ մյուսում՝ գրեթե ոչ մի։
«Որպես հապալասե մաֆինների սպառող և սիրահար, ես նույնպես կվրդովվեի։ Հիանալի տեսարան։ Ամեն ինչ կարևոր է։ Եվ միևնույն ժամանակ՝ հանցագործական», - նշում է Ֆրանցեզեն։
«Ասեք բարի գիշեր վատ տղային։ Սա վերջին անգամն է, որ դուք կտեսնեք ինձ նման մարդու» (Սպիով դեմք, 1983)
Ալ Պաչինոն խաղում է Թոնի Մոնտանայի՝ կուբացու դերը, որը դարձել է հանցավորության ղեկավար Միացյալ Նահանգներում։ Այս արտահայտությունը լսվում է ռեստորանում, որտեղ Մոնտանան սկանդալ է առաջացնում։ Ֆրանցեզեն կարծում է, որ սա Պաչինոյի կարիերայի լավագույն տեսարաններից մեկն է։
Նա նաև նշել է մեկ այլ խորհրդանշական արտահայտություն. «Ծանոթացեք իմ փոքրիկ ընկերոջ հետ»։
«Ես զվարճալի՞ եմ քեզ համար, չէ՞։ Ինչպես ծաղրածու՞։ Զվարճացնո՞ւմ եմ քեզ։ Ծիծաղո՞ւմ ես, որովհետև ես զվարճալի եմ»։ (Goodfellas, 1990)
Սկորսեզեի ֆիլմը՝ հիմնված Հենրի Հիլի հուշագրությունների վրա։ Հետաքրքիր է, որ ֆիլմում հիշատակվում է հենց Մայքլ Ֆրանցեզեն։ Ամենալարված տեսարանը այն է, երբ Ջո Պեշիի կերպարը (Թոմի) հանկարծակի անցնում է զվարճալիից սպառնալիքի։
«Դա լեգենդար տեսարան է։ Պարզապես անհավատալի։ Բոլորը լարված էին, ոչ ոք չէր հասկանում՝ կատակո՞ւմ էր, թե՞ ինչ-որ մեկին սպանելու էր պատրաստվում։ Գուցե նա սեղանը շուռ տա, բաժակները կոտրի... Եվ հանկարծ՝ ծիծաղի պայթյուն։ Հանճարեղ արտահայտություն։ Եվ ընդհանրապես, Ջո Պեշին գանգստերի նախատիպն է»։
«Ես բոլորին չեմ սպանելու, Թոմ։ Միայն իմ թշնամիներին»։ («Godfather,part two», 1974)
Սագայի երկրորդ մասը Մայքլ Կորլեոնեի դաժան ու սառը մաֆիայի առաջնորդի վերածվելու պատմությունն է։ Ֆրանցեզեն ասում է, որ այս տողը շատ բան է ասում իր սեփական կյանքի մասին. «Ահա թե ինչու եմ ես միշտ ասում. մաֆիոզ կյանքը չար է։ Ես չեմ ասում, որ մարդիկ իրենք են չար։ Ես ասում եմ, որ կենսակերպը վատն է։ Որովհետև այն կործանում է ընտանիքներ։ Քո սիրելիները տառապում են։ Վերջիվերջո, դու մենակ ես հայտնվում բանտում։ Կամ մեռած։ Կամ անփող։ Կամ բոլորը մեջք են շրջում։ Սա սովորական պատմություն է։ Ես տեսել եմ դա իմ ընտանիքում՝ ինչպես է մաֆիոզ կյանքը մեզ ներսից ոչնչացրել։ Այնպես որ, այո, ես հասկանում եմ, թե ինչ նկատի ուներ Մայքլ Կորլեոնեն»։
